Ο Οδυσσέας Ελύτης εξηγεί πως έγραψε το “Αξιον Εστί “

images«Οσο κι αν μπορεί να φανεί παράξενο, την αρχική αφορμή να γράψω το ποίημα μου την έδωσε η διαμονή μου στην Ευρώπη τα χρόνια του ’48 με ’51. Ηταν τα φοβερά χρόνια όπου όλα τα δεινά μαζί – πόλεμος, κατοχή, κίνημα, εμφύλιος – δεν είχανε αφήσει πέτρα πάνω στη πέτρα. Θυμάμαι την μέρα που κατέβαινα να μπω στο αεροπλάνο, ένα τσούρμο παιδιά που παίζανε σε ένα ανοιχτό οικόπεδο. Το αυτοκίνητό μας αναγκάστηκε να σταματήσει για μια στιγμή και βάλθηκα να τα παρατηρώ. Ητανε κυριολεκτικά μες τα κουρέλια. Χλωμά, βρώμικα, σκελετωμένα με γόνατα παραμορφωμένα, με ρουφηγμένα πρόσωπα. Τριγυρίζανε μέσα στις τσουκνίδες του οικοπέδου ανάμεσα σε τρύπιες λεκάνες και σωρούς σκουπιδιών. Αυτή ήταν η τελευταία εικόνα που έπαιρνα από την Ελλάδα. Και αυτή, σκεπτόμουνα, ήταν η μοιρα του Γένους που ακολούθησε το δρόμο της Αρετής και πάλαιψε αιώνες για να υπάρξει. Πριν περάσουν 24 ώρες περιδιάβαζα στο Ουσί της Λωζάννης, στο μικρό δάσος πλάι στη λίμνη. Και ξαφνικά άκουσα καλπασμούς και χαρούμενες φωνές. Ηταν τα Ελβετόπαιδα που έβγαιναν να κάνουν την καθημερινή τους ιππασία. Αυτά που από πέντε γενεές και πλέον, δεν ήξεραν τι θα πει αγώνας, πείνα, θυσία. Ροδοκόκκινα, γελαστά, ντυμένα σαν πριγκηπόπουλα, με συνοδούς που φορούσαν στολές με χρυσά κουμπιά, περάσανε από μπροστά μου και μ’ άφησαν σε μια κατάσταση που ξεπερνούσε την αγανάκτηση.

Ητανε δέος μπροστά στην τρομακτική αντίθεση, συντριβή μπροστά στην τόση αδικία, μια διάθεση να κλάψεις και να προσευχηθείς περισσότερο, παρά να διαμαρτυρηθείς και να φωνάξεις. Ητανε η δεύτερη φορά στη ζωή μου – η πρώτη ήτανε στην Αλβανία – που έβγαινα από το ατόμό μου, και αισθανόμουν όχι απλά και μόνο αλληλέγγυος, αλλά ταυτισμένος κυριολεκτικά με τη φυλή μου. Και το σύμπλεγμα κατωτερότητας που ένιωθα, μεγάλωσε φτάνοντας στο Παρίσι. Δεν είχε περάσει πολύς καιρός από το τέλος του πολέμου και τα πράγματα ήταν ακόμη μουδιασμένα. Όμως τι πλούτος και τι καλοπέραση μπροστά σε μας! Και τι μετρημένα δεινά επιτέλους μπροστά στα ατελείωτα τα δικά μας! Δυσαρεστημένοι ακόμα οι Γάλλοι που δεν μπορούσαν να ‘χουν κάθε μέρα το μπιφτέκι και το φρέσκο τους βούτυρο, δυσανασχετούσανε. Υπάλληλοι, σωφέρ, γκαρσόνια, με κοιτάζανε βλοσυρά και μου λέγανε: εμείς περάσαμε πόλεμο Κύριε! Κι όταν καμμιά φορά τολμούσα να ψιθυρίσω ότι ήμουν Ελληνας κι ότι περάσαμε κι εμείς πόλεμο με κοιτάζανε παράξενα: α, κι εσείς έ; Καταλάβαινα ότι ήμασταν αγνοημένοι από παντού και τοποθετημένοι στην άκρη-άκρη ενός χάρτη απίθανου. Το σύμπλεγμα κατωτερότητας και η δεητική διάθεση με κυρίευαν πάλι. Ξυπνημένες μέσα παλαιές ενστικτώδεις διαθέσεις άρχισαν να αναδεύονται και να ξεκαθαρίζουν.Η παραμονή μου στην Ευρώπη με έκανε να βλέπω πιο καθαρά το δράμα του τόπου μας. Εκεί αναπηδούσε πιο ανάγλυφο το άδικο που κατάτρεχε τον ποιητή. Σιγά-σιγά αυτά τα δύο ταυτίστηκαν μέσα μου. Το επαναλαμβάνω, μπορεί να φαίνεται παράξενο, αλλά έβλεπα καθαρά ότι η μοίρα της Ελλάδας ανάμεσα στα άλλα έθνη ήταν ότι και η μοιρα του ποιητή ανάμεσα στους άλλους ανθρώπους – και βέβαια εννοώ τους ανθρώπους του χρήματος και της εξουσίας. Αυτό ήταν ο πρώτος σπινθήρας, ήταν το πρώτο εύρημα. Και η ανάγκη που ένιωθα για μια δέηση, μου ‘δωσε ένα δεύτερο εύρημα. Να δώσω, δηλαδή, σ’ αυτή τη διαμαρτυρία μου για το άδικο τη μορφή μιας εκκλησιαστικής λειτουργίας. Κι έτσι γεννήθηκε το «Αξιον Εστί».

Οδ. Ελύτης
This entry was posted in Μικρές ΒΙογραφίες and tagged , , by Christos Syriotis. Bookmark the permalink.

About Christos Syriotis

Απόφοιτος του τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Απόφοιτος της δραματικής σχολής Αθηνών του Γ. Θεοδοσιάδη . Έλαβε μέρος ως ηθοποιός σε θεατρικές παραστάσεις όπως : Άμλετ, Φοίνισσες, Ερωφίλη, Οιδίπους Τύραννος, Επιθεωρητής, Μάλα, Δείπνο ηλιθίων, Λυδία, Οι επισκέπτες, Γαμήλια δεξίωση, Ασκητική, Άμλετ comedy, Ολόκληρος ο Σαίξπηρ σε μια ώρα, Μη γελάτε είναι σοβαρό, Χαρτοπαίχτρα, Μαύρη κωμωδία, Κύκλος με την κιμωλία, Ειρήνη, Party Time, Ιωάννης Γαβριήλ Μπόρκμαν, Λαλαλώ και Ρεπετέ κ.α. Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικές συνεργασίες του με τους: Γιώργο Κιμούλη, Άννα Συνοδινού, Γρηγόρη Βαλτινό, Τάκη Ζαχαράτο, Πέτρο Φιλιππίδη , Γιάννη Νικολαΐδη, Νίκο Χαραλάμπους, Γιάννη Καραχισαρίδη, Andriew Visnevski, Ηλία Ασπρούδη, Γ. Κακλέα, Κώστα Σπυρόπουλο, Κωστή Καπελώνη κ.α. Εργάστηκε σα βοηθός σκηνοθέτη σε αρκετές θεατρικές παραστάσεις και το 2004 διασκεύασε και σκηνοθέτησε σε πρώτη παγκόσμια θεατρική μεταφορά το έργο του Νίκου Καζαντζάκη Ασκητική. Το 2013 έγραψε και παρουσίασε στην σκηνή το έργο: «Τι κοιτάτε, ρε ;» Έχει λάβει μέρος ως ηθοποιός σε αρκετές δημοφιλείς τηλεοπτικές σειρές, σε μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές ενώ δανείζει τη φωνή του σε πολλές μεταγλωττισμένες παιδικές ταινίες ,ντοκιμαντέρ και διαφημιστικά . Εργάστηκε για χρόνια σαν ραδιοφωνικός παραγωγός παρουσιάζοντας την αφιερωματική εκπομπή αναμνήσεων " τι μου θύμισες τώρα"

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *